Integracja w szkole

Jeszcze do niedawna ulice Brzeska i Białostocka cieszyły się nie najlepszą sławą za sprawą częstych interwencji policji spowodowanych napadami czy bójkami. Cierpiała na tym również opinia o Szkole Podstawowej nr 73, która mieści się na rogu tych dwóch ulic. Od pewnego jednak czasu o SP nr 73 zaczyna być coraz głośniej, a niepochlebne zdanie o niej powoli odchodzi w niepamięć. Dzieje się tak za sprawą prężnie działającej i odnoszącej coraz więcej sukcesów drużynie unihokeja. Inny powód to utworzenie w roku szkolnym 2004/2005 klasy integracyjnej.

Idea integracji zakłada wspólne nauczanie i wychowanie dzieci pełnosprawnych i niepełnosprawnych. Klasa integracyjna powinna liczyć nie więcej niż 20 uczniów, w tym od 3 do 5 niepełnosprawnych. Dzieci niepełnosprawne przyjmowane są do klasy integracyjnej na podstawie opinii Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej. Poradnia taka wystawia dziecku opinię o potrzebie kształcenia specjalnego (do niego zalicza się także placówki integracyjne). Integracja przeznaczona jest dla dzieci z różnego rodzaju deficytami rozwojowymi: niepełnosprawnością intelektualną lub fizyczną, wadami wzroku i słuchu, z zespołem Downa, mózgowym porażeniem dziecięcym, chorobami somatycznymi (np. wada serca), ADHD (nadpobudliwością psychoruchową z deficytami uwagi), rzadziej z autyzmem.

Klasę integracyjną prowadzi dwóch pedagogów z odpowiednim przygotowaniem: nauczyciel wiodący, który jest wychowawcą klasy oraz pedagog specjalny (tzw. nauczyciel wspomagający). Głównym celem przyświecającym idei integracji jest możliwie pełne włączenie dzieci niepełnosprawnych do społeczeństwa. Ważna jest także nauka tolerancji, szacunku, akceptacji dla każdego rodzaju niepełnosprawności przez obcowanie dzieci zdrowych z dziećmi z różnymi deficytami rozwojowymi.

Klasa integracyjna w SP nr 73 przy ulicy Białostockiej jest pierwszą tego typu. Jej utworzenie zmieniło nie tylko charakter placówki, ale także jej nazwę. Od bieżącego roku szkolnego jest to Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnymi Nr 73. Nasza klasa liczy 18 dzieci, w tym 4 uczniów z niepełnosprawnością intelektualną (dwoje z lekkim i dwoje z umiarkowanym stopniem tej niepełnosprawności). Nad kształceniem i wychowaniem czuwa pedagog ogólny, będący zarazem wychowawcą klasy i specjalistą od kształcenia zintegrowanego oraz pedagog specjalny. Ten drugi towarzyszy dzieciom na wszystkich lekcjach, również na religii i na języku angielskim. Od klasy czwartej staje się wychowawcą klasy i nadal wspomaga proces nauczania i wychowania dzieci niepełnosprawnych.

Na terenie szkoły dzieci objęte są specjalistyczną pomocą: uczęszczają na zajęcia reedukacyjne, logopedyczne, wyrównawcze. Do dyspozycji dzieci oraz ich rodziców jest także pedagog szkolny. W przyszłości planuje się utworzenie gabinetu rehabilitacyjnego oraz sali Integracji Sensorycznej. Metoda ta opiera się na stymulacji polisensorycznej (wielozmysłowej). Klasa pracuje na podręcznikach pt. „Przygoda z klasą”. Podręczniki te opracowane zostały specjalnie z myślą o klasach integracyjnych, przygotowane są bowiem w dwóch wersjach: dla dzieci pełnosprawnych i niepełnosprawnych. Zapobiega to zaniżaniu lub zawyżaniu poziomu wiedzy w klasie, pozwala natomiast zindywidualizować proces kształcenia. Książki nie różnią się zakresem treściowym, a raczej stopniem trudności poszczególnych zadań, ćwiczeń. Wersja przeznaczona dla uczniów niepełnosprawnych uwzględnia ich specjalne potrzeby, dlatego napisana jest większą czcionką.

Na początku roku szkolnego opracowany został specjalny plan dydaktyczno-wychowawczy przeznaczony dla dzieci niepełnosprawnych. Podstawą jego stworzenia były: orzeczenia z poradni, szczegółowa diagnoza możliwości psychofizycznych każdego dziecka, obserwacja, informacje od rodziców, opinie z poprzednich placówek oraz programy kształcenia i wychowania: program “Przygoda z klasą” i programy szkół specjalnych. Plan ten pozwala dostosować metody, formy, środki, tempo pracy do indywidualnych potrzeb i możliwości każdego z uczniów niepełnosprawnych. Punktem wyjścia każdego indywidualnego planu wspierania rozwoju dziecka z niepełnosprawnością są jego mocne strony, czyli to co dziecko aktualnie wie, umie, potrafi.

Decyzja o utworzeniu klasy integracyjnej w SP nr 73 niosła za sobą wiele obaw i wątpliwości, głównie ze strony rodziców, których dzieci miały znaleźć się w tej klasie. Czas jednak rozwiał wszelkie niepokoje i obawy. Dziś większość rodziców, zarówno dzieci niepełnosprawnych jak i pełnosprawnych jest zadowolona z pobytu ich dziecka w tej klasie. Stąd w planach jednym z priorytetowych celów na rok szkolny 2005/2006 jest utworzenie kolejnych dwóch klas integracyjnych.

Aby jeszcze bardziej przybliżyć specyfikę klasy integracyjnej w SP nr 73 warto w tym miejscu przytoczyć kilka opinii rodziców na jej temat. Jedna z mam mówi: “Jestem zadowolona z wyboru klasy integracyjnej, spełniła moje oczekiwania dotyczące indywidualnego podejścia i oceny możliwości dziecka. Zależało mi także na kształtowaniu postawy tolerancji w stosunku do każdego człowieka. Potrzeba więcej takich klas.” Zalety kształcenia integracyjnego wymieniane przez pozostałych rodziców to mniej liczna klasa, dwóch pedagogów, którzy więcej uwagi poświęcają dzieciom, różnorodność metod, form, środków pracy, indywidualizacja procesu nauczania.

Integracja wśród uczniów jest naprawdę widoczna. Dzieci są wobec siebie tolerancyjne, koleżeńskie i jak tylko najlepiej potrafią pomagają sobie i wspierają się. W klasie nie widać “inności” dzieci niepełnosprawnych. Widać za to akceptację, zrozumienie, szacunek. Cieszą także postępy w nauce. Dzieci czują się w klasie dobrze a przyjazną atmosferę nauki i zabawy w dużej mierze wypracowały same. Są przywiązane do siebie, do klasowej pacynki Czupirka oraz do zasad zachowania się w klasie, które same stworzyły. Jedna z nich brzmi: POMAGAMY SOBIE WZAJEMNIE i to właśnie ona najlepiej charakteryzuje naszą klasę.

Weronika Janiszewska
pedagog specjalny
7854