Wydawać by się mogło, że odpady komunalne i informacje nie mają ze sobą nic wspólnego. Pozory jednak mylą. Ze względu na coraz większy strumień jednych i drugich, z odpadami i informacjami postępować powinniśmy w gruncie rzeczy podobnie. Liczy się przede wszystkim ich właściwa selekcja. Segregując odpady u źródła ich powstawania, postępujemy tak jak profesjonalni gate-keeperzy (np.wydawcy), którzy regulują przepływ wiadomości i stymulują proces ich gromadzenia. Selektywna zbiórka, niczym gate- keeping, pozwala wydzielić ze strumienia odpadów te frakcje, które nadają się do odzysku i gospodarczego wykorzystania. Sprzyja to zmniejszeniu ilości odpadów, które kierowane są na składowiska. Zgodnie z dyrektywami Unii Europejskiej, od 2005 roku na wysypiska będą mogły trafiać tylko odpady, które są bezpieczne dla środowiska i nie nadają się do dalszego przetworzenia. Dlatego tak ważną rolę odgrywa recykling i unieszkodliwianie odpadów poprzez termiczną obróbkę (czyli spalanie) lub kompostowanie frakcji organicznych.

Pierwszym krokiem w kierunku racjonalizacji gospodarki odpadami jest niewątpliwie ich segregacja w miejscu powstawania. Program selektywnej zbiórki odpadów prowadzony jest w Warszawie od 1994 roku. Najpierw objęto nim gminę Bielany oraz dzielnice Żoliborz i Wola. Targówek przystąpił do realizacji programu w drugim etapie, czyli w 1996 roku (razem z czterema innymi gminami). Jest natomiast pionierem w dziedzinie gospodarki odpadami niebezpiecznymi. Już w 1999 roku w gminach Targówek i Centrum opracowano pilotażowy plan postępowania z tymi materiałami.

Podstawę prawną prowadzenia selektywnej zbiórki odpadów stanowi m.in. „Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach” z 1996 roku oraz „Ustawa o odpadach” z 2001 roku, która expressis verbis stwierdza, że „odpady powinny być zbierane w sposób selektywny”. Podobne wytyczne zawiera także uchwała Rady m. st. Warszawy z 8 lipca 2004 roku. Zaleca się w niej prowadzenie selektywnej zbiórki odpadów organicznych (w pojemnikach brązowych), szkła (z podziałem na białe w pojemnikach białych i kolorowe w pojemnikach zielonych), zbiórki papieru i makulatury (w pojemnikach niebieskich), opakowań z tworzyw sztucznych (w pojemnikach żółtych) oraz złomu żelaza i metali kolorowych (w pojemnikach czerwonych). By dostosować się do przyjętej w uchwale kolorystyki, na terenie Targówka planuje się ustawienie plastikowych kontenerów zgodnych z tymi standardami.

Na razie na terenie dzielnicy znajduje się około 660 pojemników do selektywnej zbiórki odpadów (w całej Warszawie jest ich około 5 tysięcy). Tworzą one zestawy dwupojemnikowe na szkło kolorowe i białe (118 zestawów), zestawy trójpojemnikowe na papier i makulaturę, szkło oraz plastik i puszki (92 zestawy) oraz zestawy czteropojemnikowe na papier i makulaturę, plastik i puszki oraz szkło białe i szkło kolorowe (36 zestawów).

Selektywną zbiórką odpadów na Targówku zajmują się dwie firmy: Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania (MPO) oraz Rethmann Recycling Sp. z o.o.

(Na terenie dzielnicy działają oprócz nich 23 inne firmy, które mają zezwolenia na wywóz stałych i płynnych odpadów komunalnych). MPO i Rethmann obsługują pojemniki, które są własnością miasta i zostały im użyczone przez Zarząd Oczyszczania Miasta (ZOM) . Kontenery opróżniane są z ustaloną w harmonogramie częstotliwością, ale jeśli nastąpi ich wcześniejsze przepełnienie, opróżnia się je także w razie potrzeby. Sprawdzaniem stanu pojemników zajmują się m.in. pracownicy Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Dzielnicy Targówek, którzy reagują także na wszelkie sygnały mieszkańców, dotyczące kontenerów. W razie uchybień dzwonią do ZOM-u lub bezpośrednio do firmy, która zajmuje się eksploatacją pojemnika. Miasto nie ma środków na remont zestawów do selektywnej zbiórki, dlatego naprawą pojemników zajmują się firmy w ramach własnych środków.

Selektywna zbiórka odpadów na Targówku finansowana jest głównie przez ZOM. Dzielnica ponosi tylko koszty związane z opróżnianiem pojemników na terenie placówek oświatowych. Zbiórkę i utylizację odpadów niebezpiecznych takich jak np. leki, lampy rtęciowe, zużyte baterie finansuje Gminny Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Nieprzydatne i przeterminowane leki zbierane są poprzez sieć 18 aptek, wyposażonych w odpowiednie pojemniki. Program zbiórki farmaceutyków koordynuje Biuro Ochrony Środowiska Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy. Akcję zbiórki zużytych baterii rozpoczęto na Targówku w 2002 roku. Baterie gromadzone są w 10 pojemnikach, ustawionych w szkołach i w gmachu urzędu dzielnicy. Zużyte świetlówki zbiera się m.in. w placówkach oświatowych, gminnych placówkach ZOZ i w Szpitalu Bródnowskim. Dwie stacje benzynowe na Targówku prowadzą zbiórkę akumulatorów.

W 2002 roku na terenie dzielnicy funkcjonowało także 6 punktów skupu surowców wtórnych. Prywatni dostawcy mogli w nich sprzedać butelki, makulaturę, złom puszek aluminiowych oraz złom stalowy i żeliwny. Surowce te odbierała m.in. Huta Luccini. Na terenie dzielnicy prowadzi się także zbiórkę tzw. gabarytów, takich jak odpady meblowe, stare pralki, lodówki, kuchenki gazowe itp. Taka zbiórka przybiera często formę uprzątania dzikich wysypisk.

Selektywna zbiórka odpadów jest dziś podstawą odzysku surowców wtórnych i utylizacji odpadów niebezpiecznych, które należy wydzielić ze strumienia odpadów komunalnych. W łańcuchu zbiórka - transport - odzysk lub unieszkodliwianie jest jednak jedno niewidzialne ogniwo - człowiek - przeciętny zjadacz chleba i producent odpadów. To od jego świadomości ekologicznej zależy sukces lub porażka selektywnej zbiórki. Dlatego warto być gate- keeperem!

Barbara Matusik